# Cellulitis en erysipelas > Diagnostiek en behandeling van cellulitis en erysipelas volgens NHG-Standaard Bacteriële huidinfecties (M68): klinisch beeld, flucloxacilline, controle, recidiverende cellulitis en verwijscriteria. Deze pagina is een samenvatting van de NHG-Standaard *Bacteriële huidinfecties* (M68, versie `2.1`, `juni 2024`).
Voor anamnese, risico-inschatting en verwijscriteria, zie [Diagnostiek & algemeen beleid](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/diagnostiek-en-beleid). ## Kernpunten - Cellulitis is een diepe huidinfectie, meestal veroorzaakt door bètahemolytische streptokokken (waaronder *Streptococcus pyogenes*) of *Staphylococcus aureus*, met een huiddefect als porte d'entrée. - **Erysipelas** (wondroos) is een specifieke vorm van cellulitis. Er is geen diagnostisch criterium om beide te onderscheiden; de behandeling is identiek. - Te herkennen aan een *pijnlijk, warm, scherp begrensd en glanzend* erytheem, soms met algemene ziekteverschijnselen. - Behandel met flucloxacilline gedurende `10-14 dagen`. - Maak bij cellulitis rondom het oog onderscheid tussen periorbitale en [orbitale cellulitis](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/diagnostiek-en-beleid#alarmsignalen); verwijs bij vermoeden van orbitale cellulitis met spoed naar de oogarts. - Cellulitis recidiveert in `25%` van de gevallen binnen `3 jaar`. Behandel bij een recidief predisponerende factoren ter voorkoming van een nieuw recidief. - Therapeutisch doel: - genezing van de infectie en voorkómen van complicaties (abcesvorming, nefritis, sepsis, necrotiserende wekedeleninfectie). - bij recidiverende cellulitis: voorkómen van een recidief door behandeling van risicofactoren en zo nodig antibioticaprofylaxe. ## Klinisch beeld Cellulitis is te herkennen aan een pijnlijk, warm, scherp begrensd en glanzend erytheem, dat soms gepaard gaat met algemene ziekteverschijnselen: - koorts, rillingen en misselijkheid - (hemorragische) blaren of pustels Komt vaak voor aan een been, minder vaak aan een arm of in het gezicht, en zelden of nooit beiderzijds. Complicaties zijn zeldzaam: abcesvorming, nefritis en sepsis. Risicofactoren voor een recidief: lymfoedeem (tevens een mogelijk gevolg van cellulitis), ulcera, traumatische wonden aan het been, tinea pedis, interdigitale intertrigo en overgewicht; daarnaast chronische veneuze insufficiëntie, perifeer vaatlijden en ipsilaterale diepe veneuze trombose. Differentiaaldiagnose met spoed-relevantie: - **Necrotiserende wekedeleninfectie**: onevenredig veel pijn bij een onscherp begrensd erytheem en/of sepsis.
Zie [Necrotiserende wekedeleninfectie](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/necrotiserende-wekedeleninfectie). - **Diepe veneuze trombose**. Overige differentiaaldiagnose: stasedermatitis, lymfoedeem (let op: beiderzijds). ## Behandeling ### Voorlichting en niet-medicamenteus - Leg uit dat de infectie wordt veroorzaakt door een huidbacterie in de diepere huidlagen en dat de roodheid `1-2 weken` kan blijven bestaan. - Zwachtelen van het been wordt **niet** aanbevolen in de eerste `4-6 weken` van een cellulitis, omdat het oedeem meestal vanzelf verdwijnt.
Overweeg te starten met ambulante compressietherapie bij persisterend lymfoedeem ná deze periode. - Adviseer de belasting te beperken en het been hoog te leggen gedurende `1 week`. - Verwijs bij persisterend ernstig lymfoedeem, met of zonder recidiverende cellulitis, naar de dermatoloog voor nadere diagnostiek naar onderliggend lijden. ### Medicamenteus - flucloxacilline gedurende `10-14 dagen` - bij penicilline-overgevoeligheid: claritromycine of clindamycine gedurende `10-14 dagen` - adviseer bij pijn paracetamol als middel van 1e keus (zie [NHG-Standaard Pijn](/aandoeningen/pijn)) Voor doseringen, zie [Antibioticadoseringen](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/diagnostiek-en-beleid#antibioticadoseringen). ### Controle - Maak na `2` en na `10 dagen` een controleafspraak om het effect van de behandeling te evalueren. - Het effect kan worden vervolgd door de begrenzing van het erytheem van dag tot dag op de huid te (laten) tekenen. - Adviseer contact op te (laten) nemen bij uitbreiding van de infectie of als inname van antibiotica niet lukt, bijvoorbeeld door misselijkheid of braken. ### Verwijzing Verwijzing is geïndiceerd bij onvoldoende reactie op antimicrobiële behandeling. ## Recidiverende cellulitis ### Niet-medicamenteus Behandel onderliggende risicofactoren om een recidief te voorkomen: - lymfoedeem - ulcera aan de benen (zie [NHG-Standaard Ulcus cruris venosum](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/ulcus-cruris-venosum)) - intertrigo tussen de tenen - tinea pedis (zie [NHG-Standaard Dermatomycosen](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/dermatomycosen)) - traumatische wonden ### Medicamenteus Overweeg bij recidiverende cellulitis (`≥ 2 infecties/jaar`) bij volwassenen profylaxe of tijdige zelfbehandeling, in overleg met de patiënt: - **Profylaxe**: fenoxymethylpenicilline `500 mg 1 dd` of benzathinebenzylpenicilline `1,2 miljoen IE` intramusculair eenmalig per `3-4 weken`, gedurende minstens `0,5 jaar`.
Overleg bij penicilline-overgevoeligheid met de internist of medisch microbioloog.
Het beschermende effect neemt af na het stoppen van de behandeling. - **Zelfbehandeling**: flucloxacilline `500 mg 4 dd` gedurende `10 dagen` bij de eerste tekenen van een recidief.
Geef bij penicilline-overgevoeligheid clindamycine `600 mg 3 dd` gedurende `10 dagen`.
Instrueer de patiënt contact op te nemen bij het starten van zelfbehandeling en als na `2 dagen` verbetering uitblijft. - Overweeg screening op dragerschap van *S. aureus* en geef bij aangetoond dragerschap mupirocinecrème `20 mg/g 3 dd` gedurende `1 week` in het vestibulum nasi. Evalueer na `1 jaar` het effect van de antibioticaprofylaxe. ### Verwijzing bij recidieven - Verwijs volwassenen met recidiverende cellulitis en persisterend ernstig lymfoedeem (ondanks steunkousen) naar de dermatoloog. - Verwijs volwassenen met recidiverende cellulitis die niet reageren op bovenstaande behandelingen naar de internist voor onderzoek naar een onderliggende aandoening. - Verwijs kinderen met een recidiverende cellulitis naar de kinderarts voor onderzoek naar een onderliggende aandoening. ## Bron - [NHG-Standaard *Bacteriële huidinfecties* (M68)](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/bacteriele-huidinfecties), versie `2.1`, `juni 2024`. - [Thuisarts: Ik heb wondroos](https://www.thuisarts.nl/wondroos/ik-heb-wondroos)