# Furunkel en karbunkel

> Diagnostiek en behandeling van furunkel en karbunkel volgens NHG-Standaard Bacteriële huidinfecties (M68): beleid bij abces, indicaties voor antibiotica, verwijzing en recidiverende furunculose.

<warning>

Deze pagina is een samenvatting van de NHG-Standaard *Bacteriële huidinfecties* (M68, versie `2.1`, `juni 2024`).<br />


Voor anamnese, risico-inschatting en verwijscriteria, zie [Diagnostiek & algemeen beleid](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/diagnostiek-en-beleid).

</warning>

## Kernpunten

- Een furunkel (steenpuist) is een diepe folliculitis met een diepe necrotiserende ontsteking
van een haarfollikel; een **karbunkel** (negenoog) is een conglomeraat van follikels.
- Verwekker is doorgaans *Staphylococcus aureus*.
- In de basis van de follikel ontstaat een abces dat doorgaans binnen `1 week` spontaan
doorbreekt; het restinfiltraat wordt binnen enkele weken geresorbeerd.
- Een karbunkel zit vaak dieper, waardoor specialistische chirurgische behandeling
geïndiceerd is: verwijs naar de chirurg.
- Therapeutisch doel:

  - genezing en drainage van het abces, met voorkómen van complicaties.
  - bij recidiverende furunculose: voorkómen van recidieven.

## Klinisch beeld

- Rood, warm infiltraat met centraal een purulente blaar of necrotische prop.
- Complicaties:

  - bij personen met verminderde afweer: bacteriëmie en sepsis
  - bij furunkels in het gelaat, vooral de neus: trombose van de sinus cavernosus
  (zeldzame, maar ernstige complicatie)
- **Furunculose**: aanwezigheid van grotere aantallen furunkels tegelijkertijd, of frequente
recidieven (`> 4 per jaar`).

Differentiaaldiagnose: hidradenitis suppurativa.

## Behandeling

### Voorlichting en niet-medicamenteus

- Geef uitleg over de oorzaak van een furunkel en het natuurlijke beloop.
- Adviseer strak zittende en schurende kleding te vermijden.

### Beleid bij abces en antibiotica

1. Volg het [Beleid bij abces](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/diagnostiek-en-beleid#beleid-bij-abces)
(incisie en drainage bij fluctuatie).<br />


Geef **tevens** antibiotica (stap 2) bij:

  - een furunkel boven de onderste kaaklijn
  - algemene ziekteverschijnselen
  - patiënten uit een [risicogroep](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/diagnostiek-en-beleid#risicogroepen)
2. Bij een niet-genezende furunkel: flucloxacilline gedurende `7 dagen`.<br />


Bij penicilline-overgevoeligheid: claritromycine of clindamycine gedurende `7 dagen`.

Voor doseringen, zie [Antibioticadoseringen](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/diagnostiek-en-beleid#antibioticadoseringen).

### Verwijzing

- Verwijs bij onvoldoende genezing na incisie en drainage voor excisie van de necrotische prop
naar de chirurg.
- Verwijs bij een karbunkel naar de chirurg.

## Recidiverende furunculose

Adviseer:

- goede hygiëne
- preventief `2-3×` per week wassen met zeep of een shampoo met chloorhexidine

Overweeg bij onvoldoende effect, `≥ 3 recidieven/jaar` en een aangetoond dragerschap voor
stafylokokken preventieve behandeling met mupirocinecrème `20 mg/g 3 dd` gedurende `1 week`,
aan te brengen in het vestibulum nasi. Evalueer het effect na `3 maanden`.

- Voor behandeling van MRSA-dragerschap, zie de [SWAB-richtlijn Behandeling MRSA-dragers](https://swab.nl/nl/mrsa-dragers).
- Overweeg kinderen met deze klachten te verwijzen naar de kinderarts voor onderzoek naar een
onderliggende aandoening.

<bronnen>

## Bron

- [NHG-Standaard *Bacteriële huidinfecties* (M68)](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/bacteriele-huidinfecties), versie `2.1`, `juni 2024`.

</bronnen>