# Hypertensie

> Diagnostiek van verhoogde bloeddruk: betrouwbaar meten in de spreekkamer, witte-jas- en gemaskeerde hypertensie, ambulante meting, vaststellen van verhoogde bloeddruk en secundaire oorzaken. Behandeling valt onder CVRM.

<warning>

Verhoogde bloeddruk wordt in de NHG-richtlijnen behandeld binnen het
[Cardiovasculair risicomanagement](/aandoeningen/cvrm/cvrm) (M84); er is geen
losse NHG-Standaard Hypertensie. Deze pagina behandelt de **diagnostiek**; voor behandeldrempels en
het medicamenteuze stappenplan zie
[CVRM · bloeddrukverlaging](/aandoeningen/cvrm/bloeddruk).<br />


Het meetprotocol volgt het NHG-protocol *Bloeddruk meten* (v1.1, 2022).

</warning>

## Kernpunten

- Een betrouwbare bloeddrukwaarde berust op **ten minste twee metingen**; registreer het
**gemiddelde van de laatste twee**.
- Stel verhoogde bloeddruk vast op het gemiddelde van metingen op **drie verschillende momenten**:
gemiddelde systolische bloeddruk ≥ `140 mmHg`.
- Bevestig een behandelindicatie met een **ambulante meting** (`24-uurs` eerste keus) om
wittejashypertensie uit te sluiten.
- **Wittejashypertensie** (verhoogd in de spreekkamer, normaal ambulant) komt voor bij `15-20%`;
**gemaskeerde hypertensie** (normaal in de spreekkamer, verhoogd ambulant) bij `10-15%`.
- Bij `SBD ≥ 180 mmHg` tijdens een diagnostische meting: **overleg dezelfde dag** met de huisarts.
- Therapeutisch doel:

  - een correcte diagnose (witte-jas- en gemaskeerde hypertensie uitsluiten) als basis voor
  rationeel voorschrijven.
  - bloeddruk naar de streefwaarde die past bij het cardiovasculaire risico van de patiënt; zie
  [CVRM](/aandoeningen/cvrm/cvrm#risicocategorie%C3%ABn-en-streefwaarden).

## Achtergrond

Spreekkamermetingen zijn de hoeksteen van de diagnostiek, maar hebben beperkingen: de bloeddruk
varieert gedurende de dag en is gevoelig voor inspanning en stress. Daardoor kunnen
spreekkamermetingen en ambulante metingen (24-uurs of geprotocolleerde thuismeting) van elkaar
verschillen:

- **wittejashypertensie**: verhoogde spreekkamermeting bij een normale ambulante meting (`15-20%`)
- **gemaskeerde hypertensie**: normale spreekkamermeting bij een verhoogde ambulante meting (`10-15%`)

Bij een indicatie voor behandeling van hoge bloeddruk wordt daarom geadviseerd naast
spreekkamermetingen ook een ambulante meting te doen.

## Diagnostiek

### Spreekkamermeting

<steps level="4">

#### Ontvangst en positionering

Laat de patiënt minimaal *5 minuten* rustig zitten. Zorg voor een ontspannen, comfortabele houding:
benen niet over elkaar, geen vuist maken. Onderarm en handrug ontspannen op tafel; het midden van de
manchet ter hoogte van het midden van het borstbeen. Praat niet tijdens de meting.

#### Arm bepalen

Meet de eerste keer aan **beide armen**. Houd voor vervolgmetingen bij voorkeur de niet-dominante arm
aan als er geen duidelijk verschil is (verschil `SBD ≤ 10` en `DBD ≤ 5 mmHg`).<br />


Bij een duidelijk verschil (`SBD > 10` of `DBD > 5 mmHg`): meet nogmaals aan beide armen; blijft het
verschil, meet dan voortaan aan de arm met de **hoogste** waarde.<br />


Overleg met de huisarts bij een verschil `SBD > 20` of `DBD > 10 mmHg` (onderzoek naar vaatproblemen).

#### Manchet aanleggen

Ontbloot de bovenarm (geen knellende kleding). Gebruik de juiste manchetmaat: kies een groter formaat
(large, voor armen van `32-42 cm`) als de luchtkamer de arm niet volledig omsluit.

#### Meten (Korotkoff)

Plaats de stethoscoop in de elleboogplooi en pomp snel op tot circa `200 mmHg` (tot `250 mmHg` als er
dan nog tonen zijn). Laat de druk met `2 mmHg per seconde` dalen.

- **systolisch** (bovendruk) = eerste van een serie regelmatige tonen (Korotkoff I)
- **diastolisch** (onderdruk) = moment waarop de tonen verdwijnen (Korotkoff V)

Lees af op `2 mmHg` nauwkeurig en rond naar boven af.

#### Herhalen

Herhaal na *1 tot 2 minuten*; bij een onregelmatige hartslag een derde maal. Bij een duidelijk
verschil tussen metingen (`SBD > 10` of `DBD > 5 mmHg`): door blijven meten tot twee opeenvolgende
metingen ≤ `10` respectievelijk ≤ `5 mmHg` verschillen.<br />


Bij `SBD ≥ 180 mmHg`: overleg met de huisarts.

#### Registreren

Bereken en registreer het **gemiddelde van de laatste twee metingen**.

</steps>

### Ambulante meting

Bij een mogelijke behandelindicatie, om wittejashypertensie uit te sluiten:

- **eerste keus**: `24-uursmeting`
- **tweede keus**: geprotocolleerde thuismeting met een automatische, gevalideerde meter
(per keer 2 metingen, vóór het ontbijt en 2 uur na het avondeten, gedurende 1 week)
- indien beide niet haalbaar zijn: overweeg een `30-minutenbloeddrukmeting` op de praktijk

<tip>

Gebruik alleen bloeddrukmeters die zijn gevalideerd en aanbevolen door [STRIDE BP](https://www.stridebp.org/bp-monitors). Laat
meters geregeld (bijvoorbeeld jaarlijks) ijken en onderhouden.

</tip>

### Verhoogde bloeddruk vaststellen

Verhoogde bloeddruk kan worden vastgesteld als het gemiddelde van de geregistreerde systolische
bloeddrukken (op drie verschillende momenten) ≥ `140 mmHg` is. Overleg met de huisarts of verwijs
naar het spreekuur voor het bepalen van de behandeling.

### Secundaire oorzaken

Denk bij circa `5-15%` van de patiënten met verhoogde bloeddruk aan een secundaire oorzaak. Vraag
naar:

- gebruik van **zout** en **drop**
- **NSAID's**, **orale anticonceptiva**
- **drugs** (amfetamine, cocaïne)
- obstructief slaapapneusyndroom (**OSAS**)

## Behandeling

Bloeddrukbehandeling valt onder CVRM. Behandel een `SBD ≥ 180 mmHg` altijd; bij `160-180 mmHg`
overweeg behandeling als de bloeddruk na leefstijlverandering niet daalt tot < `160 mmHg`; voor de
overigen bepaalt het cardiovasculaire risico het beleid.

Zie het stappenplan, de voorkeursmiddelen en de streefwaarden op
[CVRM · bloeddrukverlaging](/aandoeningen/cvrm/bloeddruk).

## Verwijscriteria

<warning>

**Verwijs met spoed** bij:

- bloeddruk > `200/120 mmHg` (of een recent gedocumenteerde sterke stijging), in combinatie met
hoofdpijn, visusstoornissen, misselijkheid en/of braken
- verhoogde bloeddruk met acute neurologische symptomen of cardiopulmonale klachten

</warning>

<bronnen>

## Bron

- NHG-Standaard *Cardiovasculair risicomanagement* (M84), versie 4.1, september 2024;
[richtlijnen.nhg.org](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement).
- NHG-protocol *Bloeddruk meten* (versie 1.1, 2022), via [cvrmindehuisartsenpraktijk.nl](https://www.cvrmindehuisartsenpraktijk.nl/).

</bronnen>