# Constitutioneel eczeem

> Samenvatting van de NHG-Standaard Eczeem (januari 2025) voor constitutioneel eczeem: TIS-score, indifferente middelen, corticosteroïd-stappenplan, infecties en verwijscriteria.

<warning>

Deze pagina is een medische samenvatting van de NHG-Standaard *Eczeem* (deel constitutioneel eczeem).
Gebruik lokaal protocol en klinisch oordeel bij spoed, afwijkend beloop of diagnostische twijfel.

</warning>

## Kernpunten

- Constitutioneel eczeem is een jeukende, recidiverende ontstekingsdermatose op een droge huid bij atopische constitutie, op leeftijdsafhankelijke voorkeursplaatsen.
- Diagnose is klinisch; bloedonderzoek (`IgE`) heeft geen therapeutische consequenties.
- Bepaal de ernst met de Three-Item-Severity-score (TIS): mild, matig of ernstig.
- Indifferente middelen (emollientia) zijn de **basis** van de behandeling, ook als het eczeem rustig is.
- **Mild eczeem: indifferent middel alléén** (nog geen corticosteroïd). Matig: start klasse-1; ernstig: start klasse-3.
- Lokale corticosteroïden volgens stappenplan: zwaarte van de klasse hangt af van ernst én lokalisatie; bij verbetering afbouwen, indifferent middel continueren.
- Lokale calcineurineremmers (tacrolimus, pimecrolimus) en teerpreparaten worden in de huisartsenpraktijk afgeraden.
- Therapeutisch doel:

  - jeuk en ontsteking terugdringen tot een voor de patiënt acceptabel niveau,<br />
  
  
  met herstel van nachtrust en dagelijks functioneren.
  - droge huid en huidbarrière herstellen en onderhouden met indifferente middelen,<br />
  
  
  ook in symptoomvrije perioden.
  - recidieven en exacerbaties beperken; corticosteroïd-bijwerkingen (huidatrofie) voorkomen<br />
  
  
  door gericht afbouwen en onderhoud met emollientia.

## Klinisch beeld

Constitutioneel eczeem verloopt in leeftijdsafhankelijke fasen met kenmerkende lokalisatie:

- zuigeling/peuter (`< 4 jaar`): buigzijden van de extremiteiten (elleboogplooien, knieholten,
voorzijde enkels), nek en rond de ogen; ook wangen en voorhoofd.
- kind en adolescent/volwassene: buigplooien, hals, handen; vaak lichenificatie door chronisch krabben.

Het beeld is polymorf: roodheid, oedeem, papels, krabeffecten, blaasjes, korstjes, schilfering
en lichenificatie, op een droge huid. Atopie (astma, allergische rinitis) komt vaak samen voor,
bij patiënt of eerstegraads familielid.

<note>

Voedselallergie is zelden de oorzaak van constitutioneel eczeem.<br />


Uitlokkende factoren zijn onder andere warmte, synthetische of wollen kleding en zeep;
infecties en stress kunnen het eczeem verergeren.

</note>

## Diagnostiek

De diagnose is klinisch. De **criteria van Williams** ondersteunen: hoofdkenmerk **jeuk**, plus
enkele van de volgende kenmerken:

- voorgeschiedenis van huidafwijkingen op de buigzijden (elleboogplooien, knieholten, voorzijde
enkels, nek; bij kinderen `< 4 jaar` ook wangen)
- astma of allergische rinitis (bij kinderen `< 4 jaar`: bij een eerstegraads familielid)
- klachten van een droge huid in het afgelopen jaar
- begin onder de leeftijd van `2 jaar` (vervalt als het kind nog geen `4 jaar` is)
- zichtbare afwijkingen op de buigzijden (bij kinderen `< 4 jaar` ook wangen, voorhoofd en/of
strekzijden)

### Anamnese

Informeer naar:

- begin, beloop en lokalisatie nu en bij eerdere episoden
- hinder: jeuk, krabben, verstoring nachtrust, beperking dagelijkse bezigheden
- eerdere episoden, beloop en effect van behandeling
- beïnvloedende factoren en gebruik van (zelf)medicatie

Vraag op indicatie aanvullend naar:

- droge huid; astma of allergische rinitis bij patiënt of eerstegraads familielid
- huidafwijkingen elders (dermatomycose), watercontact bij werk/hobby, contact met metalen,
chemicaliën of parfumbestanddelen

### Lichamelijk onderzoek

Beoordeel lokalisatie, aard (roodheid, oedeem, papels, krabeffecten, blaasjes, korstjes,
schilfering, lichenificatie), aspect (nattend of droog, tekenen van infectie) en droogte van de huid.
Bloedonderzoek (`IgE`-bepaling) is niet zinvol: het heeft geen therapeutische consequenties.

### Three-Item-Severity-score (TIS)

Scoor drie items, elk van `0` (afwezig) tot `3` (ernstig); maximale score `9`.

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      Item
    </th>
    
    <th>
      <code>
        0
      </code>
    </th>
    
    <th>
      <code>
        1
      </code>
    </th>
    
    <th>
      <code>
        2
      </code>
    </th>
    
    <th>
      <code>
        3
      </code>
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      Roodheid
    </td>
    
    <td>
      afwezig
    </td>
    
    <td>
      mild
    </td>
    
    <td>
      matig
    </td>
    
    <td>
      ernstig
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Oedeem / papels
    </td>
    
    <td>
      afwezig
    </td>
    
    <td>
      mild
    </td>
    
    <td>
      matig
    </td>
    
    <td>
      ernstig
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Krabeffecten
    </td>
    
    <td>
      afwezig
    </td>
    
    <td>
      mild
    </td>
    
    <td>
      matig
    </td>
    
    <td>
      ernstig
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      TIS-score
    </th>
    
    <th>
      Ernst
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      <code>
        < 3
      </code>
    </td>
    
    <td>
      mild
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      <code>
        3-5
      </code>
    </td>
    
    <td>
      matig
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      <code>
        ≥ 6
      </code>
    </td>
    
    <td>
      ernstig
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

<note>

De begrippenlijst van de standaard hanteert mild `< 3`, matig `3-5`, ernstig `≥ 6`;
in de behandeltabel (Tabel 4) staat matig als `3-6`.
Bij een score van `6` is de afkapwaarde dus dubbelzinnig; weeg het volledige klinische beeld mee.

</note>

## Behandeling

Kies klasse en beleid op ernst, lokalisatie en leeftijd; de beslishulp benoemt direct de
hoeveelheden, bijwerkingen en aandachtspunten.

<eczeem-beslishulp>



</eczeem-beslishulp>

### Voorlichting

- Adviseer bij een droge huid altijd indifferente middelen, ook als het eczeem rustig is: ze
verhogen de huidvochtigheid en verminderen jeuk en irritatie.
- Adviseer weinig zeep en de huid na wassen/baden insmeren.
- Ontraad eliminatiediëten: experimenteren met voedsel is niet zinvol.
- Bespreek actief de **angst voor "hormoonzalf"** (corticofobie): die leidt tot ondergebruik en
therapieontrouw. Leg uit dat klasse 1-2 bij het geadviseerde beleid zelden bijwerkingen geven en
veilig zijn, ook bij kinderen en in de zwangerschap.
- Verwijs voor patiëntinformatie naar [thuisarts.nl](https://www.thuisarts.nl/eczeem-door-erfelijke-aanleg).

### Indifferente middelen (basis)

- Breng `1-2 dd` aan, afhankelijk van de droogte van de huid; in principe geen beperking aan
frequentie of hoeveelheid.
- Kies het vehikel op het aspect van het eczeem: **nattend → crèmebasis**, **droog → vette basis**.
- Probeer zo nodig verschillende middelen; schrijf bij een passend middel meerdere tubes van `100 g`
voor (tubes blijven langer houdbaar dan potten).
- Breng het indifferente middel niet eerder dan `1 uur` na een eventueel lokaal corticosteroïd aan.
- Indifferente middelen sparen corticosteroïd: gecombineerd gebruik vermindert de benodigde
hoeveelheid corticosteroïd.

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      Vehikel
    </th>
    
    <th>
      Voorbeelden
    </th>
    
    <th>
      Geschikt bij
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      Crème
    </td>
    
    <td>
      cetomacrogolcrème, lanettecrème
    </td>
    
    <td>
      nattend eczeem
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Vetcrème
    </td>
    
    <td>
      vaselinecetomacrogolcrème, vaselinelanettecrème
    </td>
    
    <td>
      matig droge huid
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Zalf
    </td>
    
    <td>
      koelzalf (unguentum leniens), cetomacrogolzalf, paraffine/vaseline aa
    </td>
    
    <td>
      droge huid
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

<note>

Vaseline en wolvet (lanoline) kunnen in (zeer) zeldzame gevallen allergisch contacteczeem veroorzaken.

</note>

### Corticosteroïd-stappenplan

Het corticosteroïd wordt op de ernst afgestemd; evalueer effect van (aanpassing van) de behandeling
na *1-2 weken* en bouw bij verbetering af, met continuering van het indifferente middel.

<steps level="4">

#### Mild eczeem (TIS `< 3`)

**Alleen** een indifferent middel `1-2 dd` en na douchen/baden; nog **geen** corticosteroïd.
Bij onvoldoende effect: ga over op een vetter preparaat of behandel als matig eczeem.

#### Matig eczeem (TIS `3-5`)

Start `klasse-1-corticosteroïd` (`hydrocortisonacetaat 1%`) `2 dd` + indifferent middel `1-2 dd`;
verlaag na *1-2 weken* altijd naar `1 dd` en bouw af. Bij onvoldoende effect ondanks therapietrouw:
ga over op een `klasse-2-corticosteroïd` (`triamcinolonacetonide 0,1%`), daarna afbouwen.

#### Ernstig eczeem (TIS `≥ 6`)

Start `klasse-3-corticosteroïd` (`betamethasonvaleraat 0,1%`), **niet in gelaat of lichaamsplooien**,
`1-2 dd` + indifferent middel; na *1-2 weken* naar `1 dd` en afbouwen. Beperk dagelijks gebruik van
klasse 3 tot `2-3 weken`. Bij kinderen met uitgebreid ernstig eczeem: overweeg een klasse-3-preparaat
met korte halfwaardetijd (`fluticasonpropionaat`).

#### Onderhoud bij frequente recidieven

Overweeg preventieve pulse-therapie met een klasse-2-corticosteroïd `1 dd op 2-4 opeenvolgende dagen per week`,
naast dagelijks gebruik van een indifferent middel. Of verwijs.

</steps>

Kies de klasse mede op lokalisatie: in gelaat, oksels, liezen, genitaliën en op de oogleden alleen
**klasse 1-2** (oogleden kortdurend, niet bij glaucoom); op romp en ledematen klasse 1-3. Bij kinderen
`< 2 jaar` klasse 1 (eventueel 2); `> 2 jaar` klasse 1-2 (eventueel 3). Klasse 1 en 2 zijn veilig in
de zwangerschap.

#### Afbouwschema

Bouw het corticosteroïd geleidelijk af door **steeds meer dagen per week over te slaan** (begin in
het weekend); het **indifferente middel blijf je elke dag gebruiken**. Basis-afbouwschema:

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      Week
    </th>
    
    <th>
      Corticosteroïd
    </th>
    
    <th>
      Indifferent middel
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      Week 1
    </td>
    
    <td>
      elke dag, <code>
        2 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 2
    </td>
    
    <td>
      elke dag, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 3
    </td>
    
    <td>
      <code>
        5
      </code>
      
       dagen, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 4
    </td>
    
    <td>
      <code>
        4
      </code>
      
       dagen, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 5
    </td>
    
    <td>
      <code>
        3
      </code>
      
       dagen, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 6
    </td>
    
    <td>
      <code>
        2
      </code>
      
       dagen, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 7
    </td>
    
    <td>
      <code>
        1
      </code>
      
       dag, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Vanaf week 8
    </td>
    
    <td>
      stop
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

Bij snelle verbetering (na *3-4 dagen*) kan het snel-afbouwschema worden gevolgd;
corticosteroïd is dan eerder gestopt:

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      Week
    </th>
    
    <th>
      Corticosteroïd
    </th>
    
    <th>
      Indifferent middel
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      Week 1
    </td>
    
    <td>
      <code>
        7
      </code>
      
       dagen
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 2
    </td>
    
    <td>
      <code>
        5
      </code>
      
       dagen, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 3
    </td>
    
    <td>
      <code>
        3
      </code>
      
       dagen, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 4
    </td>
    
    <td>
      <code>
        2
      </code>
      
       dagen, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Week 5
    </td>
    
    <td>
      <code>
        1
      </code>
      
       dag, <code>
        1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Vanaf week 6
    </td>
    
    <td>
      stop
    </td>
    
    <td>
      elke dag
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

In week 1 wordt `4` dagen `2 dd` en `3` dagen `1 dd` gesmeerd. Verdeel de smeervrije dagen over de
week; zie Tabel 10/11 van de [NHG-Standaard Eczeem](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/eczeem) voor het exacte dag-voor-dag schema.

#### Frequentie en hoeveelheid

- `1 dd` aanbrengen is meestal voldoende (de hoornlaag geeft het corticosteroïd `24-36 uur` af);
`2 dd` alleen kortdurend bij een exacerbatie om snel effect te krijgen.
- Doseer met de **vingertopeenheid (VTE)**: een streepje zalf/crème ter lengte van het distale
wijsvingerkootje van een volwassene, ongeveer `0,5 g` per VTE.

Aantal VTE per keer smeren, per leeftijd en lichaamsdeel:

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      Leeftijd
    </th>
    
    <th>
      Hoofd/hals
    </th>
    
    <th>
      Arm/hand
    </th>
    
    <th>
      Been/voet
    </th>
    
    <th>
      Romp (voor)
    </th>
    
    <th>
      Rug/billen
    </th>
    
    <th>
      Heel lichaam
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      <code>
        3-12 mnd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      1
    </td>
    
    <td>
      1
    </td>
    
    <td>
      1,5
    </td>
    
    <td>
      1
    </td>
    
    <td>
      1,5
    </td>
    
    <td>
      8,5
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      <code>
        1-2 jaar
      </code>
    </td>
    
    <td>
      1,5
    </td>
    
    <td>
      1,5
    </td>
    
    <td>
      2
    </td>
    
    <td>
      2
    </td>
    
    <td>
      3
    </td>
    
    <td>
      13,5
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      <code>
        3-5 jaar
      </code>
    </td>
    
    <td>
      1,5
    </td>
    
    <td>
      2
    </td>
    
    <td>
      3
    </td>
    
    <td>
      3
    </td>
    
    <td>
      3,5
    </td>
    
    <td>
      18
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      <code>
        6-10 jaar
      </code>
    </td>
    
    <td>
      2
    </td>
    
    <td>
      2,5
    </td>
    
    <td>
      4,5
    </td>
    
    <td>
      3,5
    </td>
    
    <td>
      5
    </td>
    
    <td>
      24,5
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      <code>
        > 10 jaar
      </code>
    </td>
    
    <td>
      2,5
    </td>
    
    <td>
      4
    </td>
    
    <td>
      8
    </td>
    
    <td>
      7
    </td>
    
    <td>
      7
    </td>
    
    <td>
      40,5
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

Bij `> 10 jaar`: alleen de hand `1` VTE, alleen de voet `2` VTE. Heel lichaam volwassene `40,5 VTE`
≈ `140 g` zalf per week bij `1 dd`.

Maximale hoeveelheid bij langdurig gebruik (klasse 2 en 3 niet langer dan `2-3 weken` dagelijks):

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      Leeftijd
    </th>
    
    <th>
      Klasse 1
    </th>
    
    <th>
      Klasse 2
    </th>
    
    <th>
      Klasse 3
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      <code>
        < 2 jaar
      </code>
    </td>
    
    <td>
      <code>
        30 g/week
      </code>
    </td>
    
    <td>
      <code>
        30 g/week
      </code>
    </td>
    
    <td>
      alleen kortdurend, ernstig eczeem
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      <code>
        2-18 jaar
      </code>
    </td>
    
    <td>
      <code>
        60 g/week
      </code>
    </td>
    
    <td>
      <code>
        60 g/week
      </code>
    </td>
    
    <td>
      <code>
        50 g/week
      </code>
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      <code>
        ≥ 18 jaar
      </code>
    </td>
    
    <td>
      geen beperking
    </td>
    
    <td>
      <code>
        100 g/week
      </code>
    </td>
    
    <td>
      <code>
        100 g/week
      </code>
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

#### Bijwerkingen

- Lokaal (vooral bij sterke preparaten, langdurig gebruik en in gelaat/plooien): `huidatrofie`,
`teleangiëctasieën`, `striae`, `hypopigmentatie`, papulopustels.
- Systemisch (zeldzaam, bij langdurig/uitgebreid gebruik van sterke preparaten): cortisolsuppressie;
een klasse-3-preparaat met korte halfwaardetijd (`fluticasonpropionaat`) geeft minder systemische
belasting.
- Klasse 1 en 2 geven bij het geadviseerde beleid zelden bijwerkingen; pulse-therapie beperkt het
risico ook bij langduriger gebruik.

#### Contra-indicaties, interacties en voorzorgen

Contra-indicaties (lokale corticosteroïden, [FK](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/corticosteroiden__cutaan_oromucosaal)):

- **bacteriële, virale, parasitaire, schimmel- en gistinfecties van de huid** (corticosteroïd
maskeert/verergert deze; behandel een secundaire infectie en staak bij verergering)
- ulcereuze huidaandoeningen en wonden
- rosacea, periorale dermatitis, acne vulgaris; huidatrofie en striae door eerder
corticosteroïdgebruik
- overgevoeligheid voor corticosteroïden

Interacties: van lokale corticosteroïden zijn **geen klinisch relevante geneesmiddelinteracties
bekend** ([FK](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/corticosteroiden__cutaan_oromucosaal)).

Voorzorgen:

- niet op de oogleden bij `glaucoom`; vermijd oogcontact
- na langdurig gebruik **langzaam afbouwen** (rebound, bijnierschorsinsufficiëntie)
- penetratie neemt sterk toe onder occlusie, op plooien/gelaat en bij een verstoorde huidbarrière
- bij langdurig intensief gebruik bij kinderen: controleer lengte/gewicht (groei- en
bijnierschorssuppressie)

<caution>

Lokale calcineurineremmers (`tacrolimus`, `pimecrolimus`) worden voor behandeling van eczeem in de
huisartsenpraktijk afgeraden. Teerpreparaten worden niet meer aangeraden voor constitutioneel eczeem.

</caution>

### Geïmpetiginiseerd (geïnfecteerd) eczeem

Pustels, purulent exsudaat en gele korstjes wijzen op impetiginisatie (meestal `Staphylococcus aureus`);
goede eczeembehandeling vermindert de kolonisatie.

- Bij onvoldoende verbetering: `fusidinezuurcrème 3 dd gedurende 1 week`, met continuering van
corticosteroïd en indifferent middel.
- Bij uitgebreide impetiginisatie of onvoldoende effect van lokale behandeling: overweeg een oraal
antibioticum. Zie de [NHG-Standaard Bacteriële huidinfecties](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/bacteriele-huidinfecties).

### Sederende antihistaminica

- Niet-sederende antihistaminica hebben geen aangetoond effect op jeuk bij constitutioneel eczeem.
- Overweeg een sederend antihistaminicum alléén bij verstoring van de nachtrust door hevige jeuk:
kortdurend (*maximaal 1-2 weken*) en alleen voor de nacht. Of verwijs.
- Ontraden bij kinderen `< 2 jaar` (gering risico op wiegendood); let op rijvaardigheid.

Voorbeelden (voor de nacht):

- **Dimetindeen** (druppels `1 mg/ml`):<br />

`2-3 jr` 10-15 dr; `3-12 jr` 15-20 dr; `≥ 12 jr` 1-2 ml.
- **Hydroxyzine** (tablet `25 mg`): `≥ 18 jr` `25 mg`.
- **Promethazine** (siroop `1 mg/ml` of tablet `25 mg`):<br />

`2-18 jr` `0,1-0,2 mg/kg` (max `25 mg`); `≥ 18 jr` `25 mg`.

### Voorbeeldrecepten

Doseer naar lokalisatie en uitgebreidheid (vingertopeenheden); houd de weekmaxima aan.

```recipe
/**
 * Matig constitutioneel eczeem (TIS 3-5), volwassene, droge huid.
 * Klasse-1 + indifferent middel; na 1-2 weken naar 1 dd, daarna afbouwen.
 */
R/ hydrocortisonacetaat vaselinecrème 1%
Da/ 1 tube 30 g
S/ 2 dd dun op de aangedane huid; na 1-2 weken 1 dd, daarna afbouwen

R/ vaselinecetomacrogolcrème
Da/ tubes van 100 g
S/ 1-2 dd en na douchen/baden ruim insmeren; minimaal 1 uur na het corticosteroïd
```

```recipe
/**
 * Ernstig constitutioneel eczeem (TIS >= 6), volwassene.
 * Klasse-3 op romp/ledematen; niet in gelaat of lichaamsplooien.
 */
R/ betamethasonvaleraat crème 0,1%
Da/ 1 tube 30 g
S/ 1-2 dd, na 1-2 weken 1 dd; max 2-3 weken dagelijks, daarna afbouwen

#! niet in gelaat/plooien; bij kind met uitgebreid ernstig eczeem: fluticasonpropionaat
```

```recipe
/**
 * Geimpetiginiseerd eczeem, lokaal beperkt.
 * Corticosteroid + indifferent middel continueren.
 */
R/ fusidinezuurcreme 2%
Da/ 1 tube 15 g
S/ 3 dd gedurende 1 week
```

## Controles

- Evalueer effect van (aanpassing van) de behandeling na *1-2 weken*.
- Evalueer het afbouwen (eventueel telefonisch) na *2-3 weken* en na *6 weken*; behandel een
eventueel recidief op basis van de ernst.
- Bij recidief of exacerbatie: ga oorzaken na (therapietrouw indifferente middelen/corticosteroïden,
beïnvloedende factoren) en hervat corticosteroïden volgens stappenplan. Overweeg afspraken over
zelfstandig aanpassen van de lokale behandeling.

## Verwijzen of consulteren

<warning>

**Eczema herpeticum** (spoed): snel uitbreidende papels en blaasjes met uitgebreid purulent
exsudaat, ziek zijn, malaise en hoge koorts bij een patiënt met constitutioneel eczeem.
Verwijzing en behandeling met antivirale middelen is aangewezen.

</warning>

Verwijs naar de **dermatoloog** bij:

- onvoldoende reactie op de behandeling
- niet lukken van het afbouwen van corticosteroïden
- frequente recidieven

Bij kinderen (bijvoorbeeld met andere atopische aandoeningen): overweeg verwijzing naar de
**kinderarts**. De JGZ verwijst kinderen met een TIS-score `≥ 3` naar de huisarts voor behandeling
met corticosteroïden.

## Verwant

- [Jeuk](/aandoeningen/jeuk-eczeem/jeuk)
- [Casus: constitutioneel eczeem](/opdrachten/allergie-inflammatie/casus-1-constitutioneel-eczeem)

<bronnen>

## Bron

- **NHG-Standaard Eczeem**, januari 2025. Via [richtlijnen.nhg.org](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/eczeem).
- **NVDV Multidisciplinaire richtlijn Constitutioneel eczeem.** Via [richtlijnen.nhg.org](https://richtlijnen.nhg.org/multidisciplinaire-richtlijnen/constitutioneel-eczeem).
- **Thuisarts: Eczeem door erfelijke aanleg** (patiëntinformatie, gebaseerd op de NHG-Standaard).
Via [thuisarts.nl](https://www.thuisarts.nl/eczeem-door-erfelijke-aanleg).
- **Farmacotherapeutisch Kompas: Corticosteroïden, cutaan/oromucosaal** (klasse-indeling,
bijwerkingen, contra-indicaties, interacties). Via [farmacotherapeutischkompas.nl](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/corticosteroiden__cutaan_oromucosaal).

</bronnen>