# Casus 2: acute prostatitis

> Voorbereidingscasus over acute prostatitis met behandeling, interacties en verdiepingsvragen.

> Relevante naslag: [Urineweginfectie](/aandoeningen/urineweginfectie)

## Casus

- Positie: coassistent huisartsgeneeskunde
- Huidige medicatie: `Rennie` kauwtablet (`calciumcarbonaat/magnesiumcarbonaat 680/80 mg`) zo nodig
- Patiënt: heer Schilder
- Klachten sinds enkele dagen: pijnlijke en frequente mictie, loze aandrang en druppelsgewijze mictie
- Voelt zich ziek
- Gerichte anamnese: pijn bij zitten op een fietszadel en lichte pijn bij defecatie
- Vanmorgen koorts `38,6 °C`

## Onderzoek

- Algemene indruk: matig zieke man
- Bloeddruk: `135/86 mmHg`
- Pols: `76/min`
- Ademfrequentie: `14/min`
- Saturatie: `99%`
- Temperatuur: `38,7 °C`
- Urine-dipstick: positief voor leukocyten en erytrocyten
- Alleen afwijkende bevindingen zijn genoemd; overige bevindingen mogen als normaal worden beschouwd

## Werkdiagnose

- Acute prostatitis

## Samenvatting uit de notities

- Man, `61 jaar`
- Enkele dagen last van pijnlijke en frequente mictie
- Druppelt ondanks aandrang
- Koorts `38,6 °C`
- Defecatie- en perineale pijn
- Urine-dipstick: leukocyten en erytrocyten positief
- Huidige medicatie: `Rennie` zo nodig
- Voorgeschiedenis in de notities: `Cyclospora gastro-enteritis`

## Therapeutisch doel

- Verminderen van de klachten
- Bestrijden van de ontsteking
- Voorkomen van complicaties zoals chronische prostatitis

## Niet-medicamenteus beleid

- Ruime vochtinname
- Goed leegplassen
- Zo nodig pijnstilling
- Direct contact opnemen bij verergering
- Voorlichting geven over prostaatontsteking

## Diagnostiek

- Urinekweek starten: volgens de notities `ja`

## Medicamenteuze opties uit de notities

Bij acute prostatitis is weefselpenetratie in de prostaat van belang.

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      Optie
    </th>
    
    <th>
      Dosering
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      Ciprofloxacine
    </td>
    
    <td>
      <code>
        500 mg
      </code>
      
       <code>
        2 dd
      </code>
      
       gedurende <code>
        14 dagen
      </code>
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Amoxicilline/clavulaanzuur
    </td>
    
    <td>
      <code>
        500 mg
      </code>
      
       <code>
        3 dd
      </code>
      
       gedurende <code>
        14 dagen
      </code>
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Co-trimoxazol
    </td>
    
    <td>
      <code>
        160/800 mg
      </code>
      
       <code>
        2 dd
      </code>
      
       gedurende <code>
        14 dagen
      </code>
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

Extra notitie:

- Heroverweeg de behandeling op dag `3` op basis van de kweekuitslag
- Als de verwekker gevoelig is voor co-trimoxazol, kan volgens de notities worden overgezet
- Totale behandelduur blijft `14 dagen`
- Bij een verblijfskatheter en goede respons werd `7 dagen` als mogelijke duur genoteerd

## Argumentatie

### Allergieën

- Sulfonamide-allergie: daarom geen co-trimoxazol

### Waarom ciprofloxacine als eerste keuze in de notities?

- In de uitwerking stond geen contra-indicatie tegen ciprofloxacine
- De notities benadrukken prostaatpenetratie als reden om hiervoor te kiezen

### Bijwerkingen

- Maag-darmklachten
- Gewrichtsklachten
- Stoppen bij peesontsteking
- Overgevoeligheid voor zonlicht
- Kans op langdurige, invaliderende bijwerkingen

### Interacties en aandachtspunten

- Magnesium: neem ciprofloxacine `1-2 uur` voor of `4 uur` na magnesiumbevattende middelen
- Voorzichtig bij QT-verlengende medicatie
- Oppassen bij cumarines wegens mogelijke INR-verandering
- Ciprofloxacine remt `CYP1A2` en kan concentraties verhogen van onder meer `olanzapine` en `duloxetine`

### Resistentie-opmerking uit de notities

- Houd rekening met toenemende en binnen de EU variërende resistentie van `Escherichia coli` voor ciprofloxacine
- Baseer voortzetting van de behandeling op microbiologisch onderzoek

## Keuze in de notities

- Ciprofloxacine `500 mg` `2 dd` gedurende `14 dagen`

## Receptnotitie

```recipe
R/ Ciprofloxacine tablet 500 mg
S/ 2 dd 1 gedurende 14 dagen
Da/ 28 stuks
```

Adviezen uit de notities:

- Kuur afmaken
- Contact opnemen bij geen verbetering binnen `48 uur`
- Bij bijwerkingen direct melden
- Let op ernstige klachten van spieren, pezen, zenuwstelsel of hart
- Staak `Rennie` of andere magnesiumbevattende middelen tijdens gebruik, of scheid de inname strikt

## Vragen bij casus 2

### Wanneer is een urinekweek geïndiceerd?

- Volgens de notities: altijd

### Wat is het voordeel van co-trimoxazol en wat is het nadeel?

Voordelen uit de notities:

- Betere penetratie in weefsels
- Breder antibacterieel spectrum
- Mogelijk minder snelle resistentieontwikkeling

Nadelen uit de notities:

- Grote kans op bijwerkingen en interacties
- Kans op hyperkaliëmie
- In de notities staat ook een waarschuwing voor ritmestoornissen bij ernstige elektrolytstoornissen
- Belangrijke interactie met `methotrexaat`
- Extra risico op hyperkaliëmie bij `kaliumzouten`, `kaliumsparende diuretica`, `ACE-remmers`, `ARB's`, `heparine`, `ciclosporine`, `tacrolimus`, `prednisolon` en `NSAID's`

## Genoteerde bronverwijzingen

- [Farmacotherapeutisch Kompas: ciprofloxacine](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/c/ciprofloxacine)
- [Farmacotherapeutisch Kompas: cotrimoxazol](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/c/cotrimoxazol)