# Conjunctivitis

> Standaardtherapie conjunctivitis voor de STAT: afwachtend beleid bij de gezonde patiënt, lokaal antibioticum bij risicogroepen en beleid bij allergische vorm, met recepten.

<warning>

Geverifieerd tegen **Farmacotherapeutisch Kompas** en **NHG-Standaard Rood oog en oogtrauma
(M57, v2.3, februari 2026)**. Bedoeld als examenvoorbereiding (STAT); volg bij voorschrijven
altijd je klinisch oordeel en het lokale protocol. Volledige samenvatting:
[Conjunctivitis](/aandoeningen/conjunctivitis).

**Spoed dezelfde dag** bij: pasgeborene `< 10 dagen`, (vermoeden) gonokok, herpes zoster
ophthalmicus, of alarmsymptomen (pijn, visusverandering, fotofobie, misselijkheid/braken)
die niet door de conjunctivitis verklaard worden.

</warning>

## Therapeutisch doel

- Klachten laten afnemen tot klachtenvrij; bij banale conjunctivitis doorgaans binnen *1-2 weken*.
- Visusbedreigende complicaties (keratitis, corneaperforatie, uveïtis) voorkomen.
- Onnodig lokaal antibioticum vermijden, ter beperking van resistentie en oogirritatie.
- Bij allergische vorm: jeuk en irritatie reduceren tot acceptabel niveau met behoud van
dagelijks functioneren.

## Controleafspraak

- Banale conjunctivitis zonder behandeling: terugkomen bij alarmsymptomen of als klachten
na *1 week* niet duidelijk afnemen.
- Bij voorgeschreven antibioticum: contact opnemen bij **geen verbetering na** *72 uur*.
- Reguliere verwijzing: zonder AB **> 3 weken** persisterend, of met AB na *1 week* niet
(vrijwel) genezen.

## Niet-medicamenteus

- Uitleg: banale conjunctivitis bij de gezonde patiënt geneest meestal vanzelf binnen
*1-2 weken*; antibioticum is niet meteen geïndiceerd.
- Afscheiding regelmatig verwijderen met een wattenstaafje met (leiding)water of `NaCl 0,9%`.
- Hygiëne tegen verspreiding: frequent handen wassen, niet in de ogen wrijven, eigen handdoek,
geen oogmake-up.
- Contactlenzen uit bij elke vorm (verhoogd risico op `Pseudomonas`-keratitis); zachte lenzen
vervangen, harde lenzen extra reinigen.
- Zonnebril bij veel licht (vermindert oogknijpen).
- Eventueel kunsttranen of indifferente ooggel ter verlichting (zelfzorg).

## Medicamenteus

### Stap 1: chlooramfenicol (1ᵉ keus bij risicogroep)

Lokaal antibioticum alleen bij **risicogroep voor complicaties** (recente oogoperatie,
chronisch infectieuze oogziekte, immuungecompromitteerd) of bij klachten **> 2 weken**.

**Chlooramfenicol**

- **Contra-indicaties**: stoornis in de hematopoëse, (familiaire) voorgeschiedenis van
geneesmiddel-geïnduceerde beenmergdepressie, ernstige leverfunctiestoornis. Bij kinderen
`< 2 jaar` terughoudend met oogdruppels (boorzuur, mogelijk effect op vruchtbaarheid bij
`≥ 5 dd`); kies oogzalf (geen boorzuur).
- **Interacties**: kan ook lokaal de werking van hematotoxische stoffen op het hematopoëtische
systeem versterken; gelijktijdige corticosteroïden kunnen symptomen van een ooginfectie maskeren.
- **Bijwerkingen**: voorbijgaande irritatie, branderig gevoel, overgevoeligheidsreacties
(jeuk, roodheid, ooglidzwelling), bittere smaak.
- **Werkingsmechanisme**: breedspectrum, lokaal bacteriostatisch; bindt aan de 50S-subunit van
het bacteriële 70S-ribosoom en remt de bacteriële eiwitsynthese.

```recipe
/**
 * Banale conjunctivitis bij risicogroep (volwassene). Doorbehandelen tot 2 dagen
 * na verdwijnen klachten; contactlenzen uit; controle bij geen verbetering na 72 uur.
 */
R/ chlooramfenicol oogdruppels 5 mg/ml
Da/ 1 flacon
S/ 1-2 druppels in het aangedane oog elke 2-3 uur, tot 2 dagen na klachtenvrij; max 14 dagen
```

### Stap 2: fusidinezuur (bij contra-indicatie chlooramfenicol)

**Fusidinezuur**-ooggel

- **Contra-indicaties**: geen.
- **Interacties**: geen.
- **Bijwerkingen**: vaak (1-10%) jeuk, pijn, brandend/prikkend gevoel, voorbijgaand troebel zicht.
- **Werkingsmechanisme**: in lage concentratie bacteriostatisch, in hoge concentratie bactericide;
remt de bacteriële eiwitsynthese.

```recipe
/**
 * Banale conjunctivitis bij risicogroep, bij contra-indicatie voor chlooramfenicol.
 */
R/ fusidinezuur ooggel 10 mg/g
Da/ 1 tube
S/ 1 druppel ooggel elke 4 uur in het aangedane oog, tot 2 dagen na verdwijnen klachten; max 14 dagen
```

<note>

**Chlooramfenicol > fusidinezuur**: breder spectrum (incl. `H. influenzae`) en minder snel
resistentie. Fusidinezuur is gereserveerd voor een contra-indicatie tegen chlooramfenicol.

</note>

### Stap 3: antihistaminicum-oogdruppels (allergische conjunctivitis)

Bij **rinoconjunctivitis** eerst een corticosteroïdneusspray; oogklachten nemen daardoor vaak
al af. Bij alleen oogklachten: antihistaminicum-oogdruppels (geen voorkeursmiddel, kies op prijs
en gebruiksgemak).

**Olopatadine**
(of azelastine, emedastine, ketotifen, levocabastine)

- **Contra-indicaties**: overgevoeligheid; bij overgevoeligheid voor benzalkonium kies een
conserveermiddelvrije `unit dose`.
- **Bijwerkingen**: lokale irritatie, branderig gevoel, hoofdpijn.
- **Werkingsmechanisme**: selectieve `H1`-antagonist met mestcelstabiliserend effect.

```recipe
/**
 * Allergische conjunctivitis, alleen oogklachten. Bij onvoldoende effect: ander
 * antihistaminicum of cromoglicinezuur 20 mg/ml (werkt pas na 1-3 weken, preventief).
 */
R/ olopatadine oogdruppels 1 mg/ml
Da/ 1 flacon 5 ml
S/ 2 dd 1 druppel in beide ogen
```

<caution>

**Prednisolon-oogdruppels** **0,5%** (`3-4 dd 1 druppel`, **maximaal** **3 dagen**) alleen bij hevige
allergische klachten: controleer fluoresceïnekleuring vóór én na (risico op maskeren
HSV-keratitis). Bij forse ooglidzwelling/eczeem kortdurend **hydrocortisoncrème** **1%** (`2 dd`,
**max** **3 dagen**). Geen lokale antihistaminica/cromonen bij contactallergie (type IV).

</caution>

<bronnen>

## Bron

- [NHG-Standaard Rood oog en oogtrauma (M57)](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/rood-oog-en-oogtrauma), versie `2.3` (februari 2026);
volledige samenvatting: [Conjunctivitis](/aandoeningen/conjunctivitis).
- Farmacotherapeutisch Kompas: preparaatteksten (zie links hierboven) en
[indicatietekst conjunctivitis](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/conjunctivitis).

</bronnen>