# Hypothyreoïdie

> Standaardtherapie primaire hypothyreoïdie voor de STAT: substitutie met levothyroxine, startdosis met/zonder cardiale comorbiditeit en controles, met recept.

<warning>

Exam-prep-spiekkaart, geverifieerd tegen FK en NHG-Standaard *Schildklieraandoeningen* (M31,
versie `3.0`, `maart 2025`). Gebruik klinisch oordeel en lokaal protocol.
Subklinische hypothyreoïdie behandel je **niet** (uitzondering: zwangerschapswens).
Spoedverwijzing bij vermoeden hypothyreotische crisis (verminderd bewustzijn, hypothermie,
bradycardie, hypotensie). Zie de volledige [NHG-samenvatting](/aandoeningen/hypothyreoidie).

</warning>

## Therapeutisch doel

- Patiënt **klachtenvrij** of met zo min mogelijk klachten, naar tevredenheid functionerend.
- `TSH` **genormaliseerd** (binnen het leeftijdsspecifieke referentie-interval van het lab),
ter preventie van complicaties zoals atriumfibrilleren; geen overbehandeling.

## Controleafspraak

- Evalueer elke `6 weken` met vooraf bepaald `TSH` + `fT4` tot patiënt (zo goed als) klachtenvrij is
**en** `TSH` genormaliseerd.
- Daarna eerste jaar elke `3 maanden`; bij stabiele waarden vervolgens jaarlijks.
- Bloedafname op vast tijdstip, bij hetzelfde lab, bij voorkeur **vóór** inname.

## Niet-medicamenteus

- Leg uit dat het meestal **levenslange** substitutie betreft; effect pas na enkele weken merkbaar,
instelfase kan maanden duren; restklachten kunnen ook bij goede instelling blijven.
- Therapietrouw benadrukken; vermijd onnodig wisselen van merk (bij verplichte wissel: `TSH` na *6 weken*).
- Vrouwen met (subklinische) hypothyreoïdie: **direct na positieve zwangerschapstest** contact opnemen
(dosis dan met `25-30%` verhogen); streef geen zwangerschap na vóór goede instelling.
- Subklinische hypothyreoïdie: geen behandeling, alleen `TSH`/`fT4` herhalen bij passende klachten.

## Medicamenteus

### Stap 1: levothyroxine

**Levothyroxine**

- **Contra-indicaties**: onbehandelde bijnier- of hypofysaire insufficiëntie, onbehandelde
thyreotoxicose, acuut myocardinfarct, acute myocarditis of pancarditis.
- **Interacties**:

  - versterkt effect van vitamine K-antagonisten bij instellen → **trombosedienst informeren**
  bij start/staken/dosisaanpassing (geen interactie met DOAC's).
  - scheid inname `2-4 uur` van antacida, calcium, magnesium, ijzer, sucralfaat en galzuurbindende harsen.
  - jodiumhoudende zelfzorg (zeewier, kelp, visolie, multivitamines met jodium) kan werking beïnvloeden.
- **Bijwerkingen**: bij goede dosering geen; bij te hoge spiegel risico op atriumfibrilleren. <br />


Overdosering: nervositeit, hoofdpijn, zweten, pijn op de borst, palpitaties, tachycardie, diarree,
gewichtsverlies, psychische verandering.
- **Werkingsmechanisme**: synthetisch T4, identiek aan lichaamseigen schildklierhormoon; perifeer
deels omgezet in actief T3 dat via T3-receptoren werkt. Werking treedt in na *3-5 dagen*.

Startdosering op geleide van cardiale comorbiditeit; verhoog elke `6 weken` op geleide van `TSH`.

<table>
<thead>
  <tr>
    <th>
      Patiënt
    </th>
    
    <th>
      Startdosering
    </th>
    
    <th>
      Verhoging per <code>
        6 weken
      </code>
    </th>
  </tr>
</thead>

<tbody>
  <tr>
    <td>
      Zonder cardiale comorbiditeit
    </td>
    
    <td>
      <code>
        1,6 microg/kg/dag
      </code>
      
      , max <code>
        150 microg
      </code>
      
       start
    </td>
    
    <td>
      <code>
        12,5-25 microg
      </code>
    </td>
  </tr>
  
  <tr>
    <td>
      Met cardiale comorbiditeit
    </td>
    
    <td>
      <code>
        25 microg 1 dd
      </code>
    </td>
    
    <td>
      <code>
        12,5 microg
      </code>
    </td>
  </tr>
</tbody>
</table>

```recipe
/**
 * Manifeste hypothyreoïdie (bv. Hashimoto), geen cardiale comorbiditeit.
 * Gewicht 70 kg → startdosis ~112 microg, afgerond 100 microg.
 */
R/ levothyroxine tablet 100 microg
Da/ 90 tabletten
S/ 1 dd 1 tablet 's ochtends nuchter, 30 min vóór ontbijt (of 's avonds 2 uur na avondeten)

#! controle TSH + fT4 na 6 weken; verhogen met 12,5-25 microg op geleide
# inname scheiden (>= 2-4 uur) van calcium, ijzer, magnesium, antacida, sucralfaat, galzuurbinders
```

```recipe
/**
 * Hypothyreoïdie met cardiale comorbiditeit (bv. angina pectoris).
 * Vertraagd opbouwschema; extra aandacht voor cardiale klachten bij elke evaluatie.
 */
R/ levothyroxine tablet 25 microg
Da/ 60 tabletten
S/ 1 dd 1 tablet 's ochtends nuchter, 30 min vóór ontbijt (of 's avonds 2 uur na avondeten)

#! controle TSH + fT4 na 6 weken; verhogen met 12,5 microg per 6 weken op geleide
```

<caution>

Bij zwangere stabiel ingesteld: dosis **direct** `25-30%` verhogen zodra zwangerschap is aangetoond;
einddosis `25-50%` hoger dan vóór zwangerschap. Direct na bevalling weer terug naar dosis vóór
zwangerschap. Bij zwangerschap(swens) + (subklinische) hypothyreoïdie: overleg internist-endocrinoloog.

</caution>

<bronnen>

## Bron

- [NHG-Standaard Schildklieraandoeningen (M31)](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/schildklieraandoeningen), versie `3.0` (maart 2025);
volledige samenvatting: [Hypothyreoïdie](/aandoeningen/hypothyreoidie).
- Farmacotherapeutisch Kompas: [levothyroxine](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/l/levothyroxine).

</bronnen>