# Wondinfectie (cellulitis en erysipelas)
> Standaardtherapie wondinfectie voor de STAT: cellulitis/erysipelas en traumatische wondinfectie met flucloxacilline, bijtwondinfectie met amoxicilline/clavulaanzuur, met recepten en doseringen.
Exam-prep-spiekkaart voor de STAT Farmacotherapie, geverifieerd tegen FK en de
NHG-Standaard *Bacteriële huidinfecties* (M68) en de NHG-Behandelrichtlijn
*Traumatische wonden en bijtwonden*. Vervangt geen klinisch oordeel of lokaal
protocol. Voor diagnostiek, risico-inschatting en verwijscriteria, zie de volledige
samenvatting [Wondinfectie](/aandoeningen/wondinfectie) en
[Cellulitis en erysipelas](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/cellulitis-erysipelas).
## Therapeutisch doel
- **Klinisch herstel** van de infectie binnen *enkele dagen*, zonder uitbreiding
naar cellulitis, pees, gewricht, bot of systemische ziekte (sepsis).
- **Behoud van functie** en een acceptabel cosmetisch resultaat van het aangedane
lichaamsdeel.
- **Gericht antibioticagebruik**: wél bij cellulitis/erysipelas, bij een
bijtwondinfectie en bij een gecompliceerde traumatische wondinfectie; níet bij
een ongecompliceerde traumatische wondinfectie.
## Controleafspraak
- Cellulitis/erysipelas en bijtwondinfectie: controle na *2 dagen* én na *10 dagen*.
- Traumatische wondinfectie: controle afhankelijk van de mate van infectie.
- Contact opnemen bij uitbreiding van de infectie, algemene ziekteverschijnselen
of onvoldoende verbetering na *2 dagen*.
## Niet-medicamenteus
- Verricht altijd eerst een **wondtoilet**, ook als je antibiotica geeft: week
korsten los, spoel met `lauwwarm kraanwater`, verwijder débris; geen
ontsmettingsmiddelen in de wond.
- Verwijder hechtingen die door infectie/zwelling onder spanning staan; verwijs
hiervoor zo nodig naar de chirurg.
- Dek af met zalfgaas; ontraad jodium- en honinggazen. Absorberende wondbedekkers
bij veel exsudaat.
- Beperk de belasting van het aangedane lichaamsdeel en leg het hoog gedurende
*1 week*.
- Beoordeel de tetanus-vaccinatiestatus en geef zo nodig tetanusprofylaxe.
## Medicamenteus
Antibiotica zijn geïndiceerd bij cellulitis/erysipelas, bij een traumatische
wondinfectie met cellulitis, algemene ziekteverschijnselen of een risicogroep, en
altijd bij een bijtwondinfectie. De middelkeuze verschilt per type.
### Stap 1: cellulitis/erysipelas en traumatische wondinfectie (flucloxacilline)
Eerste keus, gericht op `Staphylococcus aureus` (en streptokokken bij cellulitis).
**Flucloxacilline**
- **Contra-indicaties**: overgevoeligheid voor andere bètalactam-antibiotica
(penicillinen, cefalosporinen, carbapenems); eerdere door flucloxacilline
geïnduceerde geelzucht/leverfunctiestoornis of AGEP.
- **Interacties**: kan de werking van vitamine K-antagonisten beïnvloeden
(INR-controle); verminderde uitscheiding bij gelijktijdig probenecide.
- **Bijwerkingen**: misselijkheid, braken, diarree; huiduitslag, urticaria; zeer
zelden anafylaxie.
- **Werkingsmechanisme**: smalspectrum bactericide bètalactam; remt de
peptidoglycaan-crosslinking in de celwand, resulterend in lysis en celdood.
```recipe
/**
* Cellulitis/erysipelas: 10-14 dagen.
* Traumatische wondinfectie: 10 dagen.
* Innemen op lege maag, 1 uur voor of 2 uur na de maaltijd.
*/
R/ flucloxacilline capsule 500 mg
Da/ 56 stuks
S/ 4 dd 1 capsule gedurende 10-14 dagen, op lege maag; kuur afmaken
```
### Stap 2: penicilline-overgevoeligheid bij cellulitis/traumatische wondinfectie
Gelijkwaardige keuze tussen claritromycine en clindamycine; bij zwangerschap of
lactatie heeft claritromycine de voorkeur.
**Claritromycine**
- **Contra-indicaties**: ernstige leverinsufficiëntie met nierinsufficiëntie;
QT-verlenging of risico daarop (hypokaliëmie, ventriculaire aritmie);
overgevoeligheid voor macroliden.
- **Interacties**: CYP3A4-remmer. Gecontra-indiceerd met atorvastatine/simvastatine
(rabdomyolyse), ticagrelor, ergotamine, colchicine, oraal midazolam, pimozide,
domperidon.
- **Bijwerkingen**: misselijkheid, braken, diarree, buikpijn, smaakverandering,
hoofdpijn.
- **Werkingsmechanisme**: bacteriostatisch macrolide; remt de bacteriële
eiwitsynthese via binding aan de `50S`-ribosoomsubunit.
```recipe
R/ claritromycine tablet 500 mg
Da/ 20 stuks
S/ 2 dd 1 tablet gedurende 10 dagen; kuur afmaken
```
**Clindamycine**
- **Contra-indicaties**: overgevoeligheid voor lincomycinen.
- **Interacties**: niet combineren met erytromycine (antagonisme); versterkt
spierrelaxantia; verhoogd bloedingsrisico met vitamine K-antagonisten.
- **Bijwerkingen**: misselijkheid, braken, buikpijn, diarree; let op
pseudomembraneuze colitis.
- **Werkingsmechanisme**: lincosamide; remt de bacteriële eiwitsynthese via binding
aan de `50S`-ribosoomsubunit (bacteriostatisch).
```recipe
/**
* Cellulitis/erysipelas: 10-14 dagen; traumatische wondinfectie: 10 dagen.
*/
R/ clindamycine capsule 600 mg
Da/ 30 stuks
S/ 3 dd 1 capsule gedurende 10 dagen, staand in zijn geheel met water; kuur afmaken
```
### Stap 3: bijtwondinfectie (amoxicilline/clavulaanzuur)
Eerste keus bij een bijtwondinfectie, gericht op de mondflora (meng-infectie,
incl. `Pasteurella`). Altijd combineren met een zorgvuldig wondtoilet.
**Amoxicilline/clavulaanzuur**
- **Contra-indicaties**: ernstige overgevoeligheid voor penicillinen/cefalosporinen;
eerdere door deze combinatie geïnduceerde geelzucht of leverfunctiestoornis.
- **Interacties**: kan de werking van vitamine K-antagonisten beïnvloeden
(INR-controle); probenecide remt de uitscheiding van amoxicilline.
- **Bijwerkingen**: diarree (zeer vaak), misselijkheid, braken; candidiasis van
huid en slijmvliezen.
- **Werkingsmechanisme**: aminopenicilline met bètalactamaseremmer (clavulaanzuur);
bactericide remming van de celwandsynthese, ook bij bètalactamaseproducenten.
```recipe
/**
* Bijtwondinfectie, volwassene. Innemen bij de maaltijd.
*/
R/ amoxicilline/clavulaanzuur tablet 500/125 mg
Da/ 21 stuks
S/ 3 dd 1 tablet gedurende 7 dagen, bij de maaltijd; kuur afmaken
```
### Stap 4: penicilline-allergie bij bijtwondinfectie (doxycycline)
Bij penicilline-allergie en leeftijd `≥ 8 jaar`. Bij zwangerschap/lactatie en bij
kinderen `< 8 jaar` is doxycycline gecontra-indiceerd; geef dan clindamycine.
**Doxycycline**
- **Contra-indicaties**: overgevoeligheid voor tetracyclinen; ernstige
leverfunctiestoornis; zwangerschap/lactatie; kinderen `< 8 jaar` (tand- en
botafwijkingen).
- **Interacties**: absorptie verminderd door ijzer/calcium/antacida; verhoogt het
effect van vitamine K-antagonisten (INR-controle); niet met retinoïden.
- **Bijwerkingen**: gastro-intestinale klachten, hoofdpijn; fotosensibilisatie.
- **Werkingsmechanisme**: tetracycline; remt de bacteriële eiwitsynthese via binding
aan de `30S`-ribosoomsubunit (bacteriostatisch).
```recipe
/**
* Bijtwondinfectie bij penicilline-allergie, leeftijd >= 8 jaar.
*/
R/ doxycycline tablet 100 mg
Da/ 8 stuks
S/ 1e dag 2 tabletten ineens, daarna 1 dd 1 tablet; totale duur 7 dagen; kuur afmaken
```
Doseringen gelden voor een **vastgestelde** infectie. Antibioticum*profylaxe* bij
een verse (bijt)wond heeft eigen indicaties en kortere kuren; zie
[Huidwond → Antibioticumprofylaxe](/aandoeningen/huidwond#antibioticumprofylaxe-bij-bijtwonden).
Verwijs of overleg laagdrempelig bij algemene ziekteverschijnselen, verminderde
afweer, vermoeden van letsel aan pees/gewricht/zenuw/bot, of een onscherp begrensd
erytheem met onevenredig veel pijn (vermoeden necrotiserende wekedeleninfectie:
spoed).
## Bron
- [NHG-Standaard](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/bacteriele-huidinfecties) [*Bacteriële huidinfecties*](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/bacteriele-huidinfecties) [(M68)](https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/bacteriele-huidinfecties), versie `2.1`
(juni 2024); volledige samenvatting:
[Cellulitis en erysipelas](/aandoeningen/bacteriele-huidinfecties/cellulitis-erysipelas).
- [NHG-Behandelrichtlijn](https://richtlijnen.nhg.org/behandelrichtlijnen/traumatische-wonden-en-bijtwonden) [*Traumatische wonden en bijtwonden*](https://richtlijnen.nhg.org/behandelrichtlijnen/traumatische-wonden-en-bijtwonden);
volledige samenvatting: [Wondinfectie](/aandoeningen/wondinfectie).
- Farmacotherapeutisch Kompas, preparaatteksten (zie links hierboven).